Eskenarekin
elkartutako konpainiak

Hogeita hamar urte daramatza antzerkia egiten: interesa pizteko, dibertitzeko eta emozionatzeko. Berrogei lan baino gehiagoko ibilbidearekin, publiko familiarretik helduentzako proposamenetara iritsi da. Dramaturgia propioa, konpromiso soziala eta edozein publikorekin konektatzeko gaitasun sendoa ditu ezaugarri.

2020an sortutako dantza garaikideko konpainia, helburu argi batekin: arte hau mota guztietako publiko eta espazioetara eramatea. Pieza bakoitza unibertso propio bat da, ikuslea ustekabeko lurralde emozionaletan murgiltzera gonbidatzen duena.

Koreografoa eta dantzaria, hogei urte baino gehiago daramatzana gorputzaren mugak esploratzen, argazkigintzarekin, arkitekturarekin, soinu-artearekin eta eskulturarekin elkarrizketan. Bere lanak munduak eraikitzen ditu, mugimendua poesia bihurtzen den lekuan.

Kontzientzia soziala duen dantza garaikidea: DAB 2022an sortu zuten Marina Eskisabelek eta Iker Sanzek, eta estetika zainduko piezak sortzen ditu, non gorputza, memoria eta emozio kolektiboa elkarri lotzen zaizkion. Karrikan eta Eszenabiden saritua, komunitate eta kolektiboekin ere lan egiten du, dantzak eraldatzeko duen gaitasuna erakusteko.

Euskarazko antzerki musikalaren erreferentea, Kutsidazu Bidea Ixabel, Musikalalanagatik jasotako Max sariak bermatzen duena. Komedia eta a capella kantuko laukote gisa sortuak, hamarkada bat baino gehiago daramate agertokiak musikaz betetzen, freskotasunik eta lotsagabekeriarik galdu gabe.

Benetan axola duten gaien zerbitzura dauden antzerkia eta musika: generoa, sexu-aniztasuna, zaintzak eta identitatea. Andoni Mutiloak sortu zuen Elur Etxea, jolasetik eta alaitasunetik abiatuta, norbera bere burua ezagutzeko eta aitortzeko espazio bat eraikitzeko.

Maskarada beteranoan sustraiak dituen konpainia, Gorka Mínguez aktore, zuzendari eta ekoizlea buru duena. Bere errepertorioak helduentzako testu-antzerkia, hitzik gabeko keinu-antzerkiko familia-proposamenak, ikus-entzunezkoak eta ekitaldi handiak hartzen ditu barne.

Euskal antzerkiaren harrobia. 2015ean jaioa Bilboko Pabellón 6 proiektuaren barruan, Gazte Konpainiak 20 eta 30 urte bitarteko aktore gazteei lehen esperientzia profesional errealak eskaintzen dizkie, lehen mailako zuzendari eta zuzendarien eskutik. Ekoizpen propioak eta kalitatezko testuak.

35 urte baino gehiago antzerki garaikidea, poetikoa eta egile-antzerkia egiten, euskara eta begirada feminista nortasun-ezaugarri ukaezin gisa hartuta. Agurtzane Intxaurragaren zuzendaritzapean, Hikak ikuslea bere buruarekin gatazkan jartzen du, zorroztasun estetikoa eta konpromiso soziala uztartzen dituen proposamen baten bidez.

Kaleko antzerkiaren erreferentea Euskadin 1989az geroztik, hogeita hamar ekoizpen baino gehiagorekin eta bere ibilbidea babesten duten Max sariekin. Bere zigilua tripetatik egindako antzerki artisaua da: errealitate soziala aztertzen du, oinezkoa harritzen du eta ikuskizun bakoitza erraz ahazten ez den esperientzia bihurtzen du.

Bilboko konpainia, 2002an Adolfo Fernández aktore eta zuzendariak eta Cristina Elso ekoizleak sortua. Hogei urte baino gehiago daramatza karga politiko eta sozial handiko egile garaikideen aldeko apustua egiten.

2006an sortutako ikerketa eszenikoko konpainia, entrenamendua, sorkuntza-prozesu luzeak eta eszenako maisu handiekin izandako harremana oinarri dituena. Bere ikuskizunek dramaturgia ez-konbentzionalak eraikitzen dituzte, non testua, musika, gorputza eta argiztapena organismo bizi baten moduan elkarrekin bizi diren.

Alex Gerediaga sortzailearen proiektu independentea, urteak daramatzana antzerkiaren eta zinemaren arteko muga esploratzen, ez erreferentzia estetiko gisa, baizik eta hizkuntza propio gisa. Bere “film eszenikoek” (dramaturgia eta kode zinematografikoak fusionatzen dituzten piezek) pentsatzen eta sentitzen dugunaz hitz egiten dute, proposamen ezohiko baten bidez; eta, paradoxikoki, edonorekin konektatzeko gaitasuna dute.

Maskaren antzerkia 30 herrialde baino gehiagotara eta ia 1.200 emanaldira eraman duen euskal konpainia. 2010ean Hernanin sortua, Garbiñe Insaustik eta José Dault-ek bultzatuta, bere ikuskizunek (hitz bakar bat ere gabe) hunkitu, harritu eta barre eginarazten dute, zehaztasun handiko eta poetika bisual bereziko lanarekin. Horrek Max sariak, RNEren Ojo Crítico saria eta nazioarteko aitortza zabala ekarri dizkie.

2003an Bertsozale Elkartearen eskutik sortutako enpresa, bertsolaritzari balioa emateko helburuarekin. Gaur egun, ordea, hori baino askoz gehiago da: saioak antolatzen ditu, familia osoarentzako teatro-bertso moduko ikuskizun propioak ekoizten ditu, eta era guztietako kultur ekitaldiak kudeatzen ditu, euskara eta ahozko tradizioa hari gidari hartuta.

Bilboko konpainia, hogeita hamar urte baino gehiago daramatzana formatu konbentzionaletatik ihes egiten duten esperientzia eszenikoak sortzen. Proiektu originalak, kolaboratiboak eta diziplina anitzekoak garatzen ditu, publiko guztientzako emozioak sortuz, bai antzokietan bai ustekabeko espazioetan.

Durangoko konpainia, sorkuntza kolektibotik eraikia, non aktoreek, musikariek, konpositoreek, diseinatzaileek, txotxongilo-manipulatzaileek eta teknikariek organismo bakar baten moduan lan egiten duten. Pasioa ofizio bihurtzen dute, eta antzerkia ekintza kolektibo gisa ulertzen dute: ikuskizun bakoitza prozesu luze, zintzo eta partekatu baten emaitza da.Hacen oficio de la pasión y entienden el teatro como un acto grupal en el que cada espectáculo es el resultado de un proceso largo, honesto y compartido.

Sorkuntza propioko antzerkia, publiko guztientzat eta munduko edozein lekutarako. 2008az geroztik, Jokin Oregik “helduentzako haur-antzerkia eta haurrentzako heldu-antzerkia” gisa definitzen dituzten ikuskizunak idatzi eta zuzentzen ditu, maskarak, keinua eta itzulpenik behar ez duen emozioa erabiliz. Bere nazioarteko birek (Txiletik Portugalera, familia-antzerkiaren zirkuituko jaialdi garrantzitsuenetaraino) dena esaten dute.

1987an sortutako Arabako sorkuntza eta ikerketa eszenikoko konpainia, Gorbeiaren magalean, Muruan, Zigoitian, errotua. Bere lana objektuaren, txotxongiloaren eta espazio ez-konbentzionaletako diziplina anitzeko proposamenen inguruan garatzen da, landa-eremua eta natura etengabeko esplorazio-lurralde gisa hartuta. Handik bultzatzen dituzte, halaber, Bideart programa eta Festikale jaialdia.

2024an Nuria Hernandok eta María Pizarrok sortutako Euskal Herriko Arte Bizien konpainia, eszena, gorputza eta komunitatea uztartzen dituzten espazio hibridoak sortzera bideratutako lan-ildoarekin. Bere ekoizpena ikerketa koreografikoaren eta antzerki erlazionalaren artean mugitzen da, Free Tour bezalako proposamenekin; bertan, publikoa ikusle izateari utzi eta esperientziaren parte aktibo bihurtzen da.

Gasteizko konpainia, umorea, zorroztasuna eta poesia nahasten dituena sorkuntza propioetan: aretotik kalera, mikroantzerkitik espazio ezohikoenetara. 2011tik hamabost ekoizpen original baino gehiago sortu dituzte (besteak beste, Madrigueras eta azkenaldiko Ilargiaren Alabak / Hijas de la Luna), beti errealitateari begirada kritikoa emanez eta sorkuntza-prozesu ireki eta kolaboratiboetatik abiatuta.

Maeztutik, Araba, eta 1989az geroztik, Pikor Teatrok hamarkadak daramatza gazteentzako antzerkia egiten, hizkuntza zuzena, iragazkirik gabea eta paternalismorik gabea erabiliz. Bere ikuskizunak —aretoan zein kalean— aktorearen keinu-lanetik eta komikotasunetik abiatzen dira, gazteen artean beren errealitateari buruzko eztabaida kritikoa irekitzeko: sareak, presio soziala, mugak.

1984an sortutako Arabako antzerki-kooperatiba, hogei ikuskizun profesional baino gehiagoko ibilbidearekin eta ekoizpenetik harago doan bokazioarekin: 1986tik Vitoria-Gasteizko Arte Eszenikoen Tailerra kudeatzen du, Euskadiko antzerki-irakaskuntzan aitzindaria, adin guztietako ia 300 ikaslerekin; eta 1994tik Araiko Umore Antzerki Jaialdia antolatzen du, generoaren erreferentea Araba osoan.

Berrogei urte baino gehiago agertokietan eta premisa argi bat: ez dago Tanttaka definitzen duen genero bakar bat, antzerkia ulertzeko duen modua talde artistikoa ikuskizun bakoitzera egokitzea baita, eta ez alderantziz. Hainbat Max sari eskuratu ditu eta herrialdeko ekoiztetxe handiekin koprodukzioak egin ditu.

Euskarazko egile-antzerkia, Patxo Telleria dramaturgian duela. Bi hamarkada baino gehiago daramatza estilo propioa eraikitzen: ironikoa, hizkuntza-jokoz betea, barre eginarazteko bezain gai arrastoa uzteko. Bere lan guztiak sorkuntza originalekoak dira, eta egiletzaren aldeko apustu hori da bere ezaugarri bereizgarriena.

1996tik antzerkia ekoizten, koproduzitzen eta banatzen du bere erregistro guztietan: drama, komedia, haurrentzakoa, musikala, bakarrizketa. Ercilla sariak eta bere ekoizpen arrakastatsuenetan 800.000 ikusle baino gehiago izanik, Txalo euskal zirkuituko konpainiarik sendotuenetako bat da, ibilbide luzeko proposamenekin antzokiak betetzeko gai, bai euskaraz bai gaztelaniaz.

Donostiako konpainia honek ikus-entzunezkoetatik antzerkirako jauzia egin du, istorioak irudien bidez kontatzetik datorrenaren begirada eta arreta osoarekin. Bere lehen lana, ‘Agurra’ (Nina Mitrovic dramaturgo kroaziarraren testua), sektorearen arreta piztu zuen debuta izan zen. Orain, ‘7 Urte’ lanaren euskarazko moldaketarekin biran dabiltza.

2000. urtetik ikuskizun propioak sortzen dituen zirku-konpainia. Bere zigilua: malabareak, antzerki fisikoa eta publikoarekin benetan konektatzen duen umorea. Izan ere, berak dioen bezala, antzerkirik gabeko zirkua komunikaziorik gabe geratzen da, eta zirkurik gabeko antzerkiari birtuosismoa falta zaio.

Bilbon egoitza duen zirku garaikideko konpainia, 2011az geroztik konpainia propioa, prestakuntza eta sorkuntza-haztegia teilatu beraren azpian uztartzen dituena. Bere ikuskizunek (besteak beste, zirkua euskal musika eta dantza tradizionalarekin fusionatzen duen Harreman, eta Euskadiko Ikuskizun Onenaren Umore Azoka 2025 Saria irabazi duen Ardatzak) erakusten dute hemen zirkua ez dela akrobazia hutsa: dramaturgia, identitatea eta emozioa ere bada.Bilbon egoitza duen zirku garaikidearen konpainia, 2011tik konpainia propioa, prestakuntza eta sorkuntzarako haztegi bat gune berean biltzen dituena.