2026ko ekainaren 1ean, Meridako Antzoki Erromatarrak Max Eszenikoen Sarien hogeita bederatzigarren edizioa hartu zuen, 1998az geroztik Fundación SGAEk antolatzen dituen eta estatuko sektorearen aitorpen nagusi bihurtu diren sari haiek. Gau hartako argi eta txaloen artean, Euskadik asko ospatzeko izan zuen. Eta aztertzeko ere bai.
Argazkia gala baino lehenago hasten da. Edizio honetara aurkeztutako 512 ikuskizunetatik, 174 baino ez ziren hautagaiak izan, eta horietatik 34 baino ez ziren azken fasera iritsi. Euskadik ordezkaritza esanguratsua lortu zuen fase horretan, profil oso ezberdineko konpainiekin, eta horrek zerbait garrantzitsua esaten du: euskal eszenak ez du bikaintasun-mota bakarra. Asko ditu.
Gaueko protagonista nagusia Anita Maravillas & Portal 71 izan zen Andereño / La Maestrarekin, irakasle errepublikanoen figura alegia baten bidez berreskuratzen duen txotxongiloen lan bat, askatasunean hezkuntzaz eta maitasunaz. Zornotzako konpainiaren koprodukzioak Haur, Gazte eta Familia Ikuskizun Onenaren Max saria eskuratu zuen. Testurik gabeko lan bat, ikusizko eta emozionazko indar handikoa, adineko edozein ikusleri hezkuntza, askatasuna eta esperantzaren alde eginez ukitu diona. Euskal txotxongiloen konpainia batek sari hori Meridako Antzoki Erromatiarrean irabaztea ez da anekdota bat: argudio bat da.
Azken faseko beste euskal presentzia nabarmena Ganso & Cía izan zen Welcome & Sorryrekin, Kale Ikuskizun Onenaren kategorian final-fasean lehiatzen zen lehen aldia. Izurtzako klown konpainiak ez zuen saria lortu —Txema Muñozen Gotaren esku geratu zen—, baina espazio publikoa eszenatoki bihurtzen duen eta ikuslearekin zuzeneko elkarrekintzaz bizi den komedia gestual batekin Maxen finalera iristeak, berez, ibilbide estatalaren sendotzea dakar.
Lehen faseetara iritsi ziren hautagaitzen artean, euskal panorama bereziki aberatsa izan zen: Deabru Beltzak Su Talkarekin, Dimegaz Atxinerekin dantzan, Haatik Dantza OTSrekin eta Aiert Beobideren koreografia hautagaitzarekin, Zirkozaurre Adartzakekin, Tanttaka, La Dramática Errante, Aukeran Dantza Konpainia, Lasala Burntekin. Guztira, hogeita hamar hautagaitze baino gehiago, zirkotik dantza bertikalera, kale antzerkitik egile-dramaturgiaraino, sektore baten dibertsitate erreala ordezkatzen dutenak.
Max 2026ek euskal eszenari esaten diona ez da soilik konpainia batzuk gauzak ondo egiten dituztela. Ekosistemak funtzionatzen duela da mezua. Badirela egiturak —konpainiak, banatzaileak, entsegu-espazio ak, laguntza-programak— proiektu oso ezberdinei estatuko mailan lehiatzeko aukera ematen dietenak berme osoz. Eta Zornotzako txotxongiloen konpainia batek Meridán irabazten duenean, ez da bakarrik irabazten: atzean dagoen guztia da irabazten duena.
Hurrengo edizioa prestatzen hasiak dira dagoeneko. Eta Euskadik, beti bezala, proposamenekin iritsiko da.
